Kawa lungo: co to jest?
Kawa lungo (espresso lungo) to espresso „przedłużone” wodą, która przechodzi przez tę samą porcję kawy: 60–100 ml napoju zamiast 30–40 ml, z tej samej dawki 9–18 g, w 40–60 sekund, mniej kwasowości i mniej „koncentratu” niż espresso, ale więcej goryczy, bo dłuższa ekstrakcja dociąga związki, które w espresso nie zdążyły się rozpuścić. To nie jest espresso z dolaną wodą, to jest americano. W ekspresie automatycznym lungo kryje się pod przyciskiem „kawa” lub „duża kawa”; espresso pod „espresso”; americano robi się ręcznie: espresso plus gorąca woda z dyszy.
| Lungo w liczbach | |
|---|---|
| Objętość | 60–100 ml (espresso 30–40 ml, americano 150–250 ml) |
| Proporcja kawa : napój | 1 : 3 do 1 : 4 (espresso 1 : 2) |
| Czas ekstrakcji | 40–60 s (espresso 25–30 s) |
| Kofeina | tyle co espresso z tej samej dawki lub o kilka procent więcej |
| Smak | mniej kwasowości, więcej body i goryczy niż espresso |
| Przycisk w automacie | „kawa” / „duża kawa” / „lungo” |
Espresso lungo to espresso z przedłużoną ekstrakcją: ta sama dawka mielonej kawy (ok. 15-20 g), przez którą przechodzi 2-3 razy więcej wody niż w espresso, proporcja 1:3 do 1:4, czyli 60-100 ml napoju w 40-60 sekund. Kawa lungo jest mniej skoncentrowana niż espresso (TDS ok. 6% wobec 8-10%), ale bardziej gorzka, bo dłuższy kontakt wody z kawą dociąga związki, które przy 1:2 nie zdążyły się rozpuścić. Americano to gotowe espresso (30-40 ml) rozcieńczone osobno zagrzaną wodą; ekstrakcja kończy się na etapie espresso, woda już tylko rozrzedza napój.
Lungo wybacza mniej niż espresso: dłuższy kontakt z wodą wyciąga też goryczkę, więc do lungo lepiej sprawdza się średnio palona kawa ziarnista o niskiej goryczce niż ciemne wypały „do espresso”.
Stąd różnica w smaku. W lungo dłuższy kontakt wody z kawą dociąga gorzkie związki, które przy proporcji 1:2 nie zdążyły się rozpuścić, więcej body, ale i wyraźniejsza goryczka. Americano ma dokładnie ten sam profil ekstrakcji co espresso, tylko rozcieńczony: łagodniejsze i czystsze, bez dodatkowej goryczy. Dlatego przycisk „duża kawa” w ekspresie automatycznym daje zwykle lungo, nie americano, i dlatego tak często wychodzi gorzka.
Cztery napoje, różne proporcje
Ristretto, espresso, lungo i americano to nie różne “moce” tej samej kawy. To cztery różne napoje z różną chemią ekstrakcji, różnym TDS (stężeniem substancji rozpuszczonych) i różnym profilem smakowym.
Większość osób traktuje przyciski na ekspresie jak regulator “mocy” mały kubek = mocna kawa, duży kubek = słaba kawa. To fundamentalne nieporozumienie. Każdy z tych napojów wydobywa z kawy inne związki chemiczne w różnych proporcjach. To jak cztery różne dania z tego samego składnika.
| Napój | Proporcja | Objętość | TDS | Intensywność | Gorycz |
|---|---|---|---|---|---|
| Ristretto | 1:1 – 1:1.5 | 15-22ml | 13-20% | Maksymalna | Niska |
| Espresso | 1:2 – 1:2.5 | 25-40ml | 8-10% | Wysoka | Średnia |
| Lungo | 1:3 – 1:4 | 60-100ml | ~6% | Średnia | Wysoka |
| Americano | espresso + woda | 150-250ml | ~2% | Niska | Niska |
TDS (Total Dissolved Solids) to procent substancji kawowych rozpuszczonych w wodzie. Im wyższe TDS, tym bardziej skoncentrowany napój. Ristretto z TDS 13-20% to praktycznie syrop kawowy.
Jak proporcja zmienia smak: nauka
Hoffmann porównuje proporcję (ratio) do suwaka, który zmienia dwie rzeczy jednocześnie. Im więcej wody przepuścisz przez kawę, tym:
- Wyższa ekstrakcja: wyciągasz więcej substancji z kawy (więcej smaku)
- Mniejsza moc (TDS): ten smak jest bardziej rozcieńczony
To kompromis. Krótki shot (ristretto) jest intensywny, ale niedoekstrahowany, wyciągasz tylko 14-16% substancji. Długi shot (lungo) jest pełniej wyekstrahowany (20-24%), ale rozcieńczony i narażony na gorzkie nuty.
2-3 gramy różnicy w objętości napoju mogą zmienić smak od “ostro kwaśnego” do “zbalansowanego i czystego”. Dlatego waga jest lepszym narzędziem niż mililitry, crema zaburza pomiar objętościowy. Świeższe ziarna = więcej piany = więcej “objętości” przy mniejszej ilości płynu.
Ristretto: maksymalna koncentracja
Ristretto (wł. “ograniczony”) to najkrótsze espresso: ta sama dawka kawy, ale mniej wody. Proporcja 1:1 do 1:1.5 oznacza, że z 18g kawy dostajesz zaledwie 18-27ml napoju.
Ristretto to nie “niedoekstrahowane espresso”. To świadomy wybór: wyciągasz tylko pierwsze, najsłodsze frakcje ekstrakcji, zanim pojawią się gorzkie związki.
Trzy sposoby na ristretto w ekspresie automatycznym:
- Metoda leniwa: zaprogramuj mniejszą objętość (15-20ml zamiast 30ml), reszta bez zmian. Proste, ale nie idealne, czas ekstrakcji jest krótki, kawa może być kwaśna.
- Metoda tradycyjna: drobniejsze mielenie + mniejsza objętość. Woda przechodzi wolniej przez drobniejszą kawę, więc ekstrakcja jest pełniejsza mimo małej ilości płynu.
- Metoda “fine and long” drobne mielenie + nieco dłuższy czas parzenia, ale nadal ograniczona objętość. Najlepsza równowaga między słodyczą a body.
Kiedy wybrać ristretto: Gdy chcesz intensywnej słodyczy bez goryczki. Sprawdza się też jako baza do cappuccino z ciemno palonymi kawami, krótka ekstrakcja zmniejsza goryczkę, a mleko nie zagłuszy skoncentrowanego smaku.
Ristretto a napoje mleczne: To popularna rada, “rób ristretto pod cappuccino.” Ale Hoffmann w eksperymentach wykazał coś niespodziewanego: dłuższy shot (nawet 1:3 czy 1:4) daje więcej substancji smakowych w filiżance niż ristretto, mimo że jest “słabszy” jako espresso. Ristretto pod mleko to marnowanie dobrego ziarna, o czym szerzej w sekcji o ekspresach automatycznych.
Espresso: złoty standard
Proporcja 1:2 to punkt wyjścia: z 18g kawy dostajesz 36ml napoju w 25-30 sekund. Przy TDS 8-10% espresso jest wystarczająco skoncentrowane, żeby pokazać pełen charakter kawy, ale nie tak intensywne jak ristretto.
Dlaczego 1:2 to “złoty standard”? Bo w tej proporcji ekstrakcja wynosi 18-22%, dokładnie tyle, ile potrzeba, żeby wyciągnąć cukry, kwasy owocowe i olejki, nie sięgając jeszcze po gorzkie związki.
Ekstrakcja: co tak naprawdę dzieje się w filiżance
Podczas parzenia espresso woda rozpuszcza substancje z kawy w określonej kolejności:
- Najpierw kwasy (owoce, cytrusy), 0-10 sekund
- Potem cukry i karmel (słodycz, body), 10-20 sekund
- Na końcu gorzkie związki (czekolada, tytoń, drewno), 20-30+ sekund
Dlatego ristretto (krótki) jest kwaśno-słodki, espresso (środek) zbalansowane, a lungo (długi) gorzkawe. To nie kwestia rozcieńczenia, to kwestia które warstwy smaku zdążysz wyciągnąć.
Badania nad lotnymi związkami organicznymi (VOC) wykazały, że przy ekstrakcji ok. 18% stężenie przyjemnych kwasów i aromatów jest najwyższe. Powyżej 20% gorzkie związki rosną szybciej niż przyjemne, percepcja przesuwa się ku goryczce, mimo że kwasy wciąż rosną bezwzględnie.
Kiedy wybrać espresso:
- Testujesz nową kawę: espresso najlepiej pokazuje charakter ziarna
- Chcesz pełnego doświadczenia smakowego w jednym łyku
- Potrzebujesz bazy do napoju mlecznego (cappuccino, flat white)
Podwójne espresso (doppio): Standard w kawiarniach specialty. Dwa shoty z podwójnego kosza filtra (18-20g kawy). W ekspresie automatycznym, po prostu przycisk “2 filiżanki” lub podwójna objętość.
Mit cremy: czy gęsta piana = dobra kawa?
Crema wygląda pięknie, ale… jest najbardziej gorzką częścią espresso. Składa się z emulgowanych olejków kawowych, drobinek i CO2. Gęstość cremy zależy przede wszystkim od:
- Świeżości kawy: więcej CO2 = więcej cremy (ale niekoniecznie lepszy smak)
- Metody przetwarzania: kawy natural mają grubszą cremę niż washed
- Zawartości robusty: robusta generuje znacznie gęstszą cremę niż arabica
Brak cremy nie oznacza złej kawy, jasno palona Etiopia washed może dawać cienką cremę, a mimo to smakować fenomenalnie. Oceniaj kawę po smaku, nie po wyglądzie.
Lungo: przedłużona ekstrakcja
Tu zaczyna się zamieszanie. Lungo (wł. “długie”) to NIE espresso z dodaną wodą. W lungo woda przechodzi PRZEZ kawę dłużej, proporcja 1:3 do 1:4, co daje 60-100ml napoju.
Chemicznie: dłuższa ekstrakcja wyciąga więcej gorzkich związków (kwaśne i gorzkie związki rozpuszczają się później niż słodkie). Dlatego lungo jest bardziej gorzkie niż espresso, mimo że jest mniej skoncentrowane (TDS ~6%).
| Cecha | Espresso (1:2) | Lungo (1:3+) |
|---|---|---|
| Objętość | 30-40ml | 60-100ml |
| TDS | 8-10% | ~6% |
| Crema | Gęsta, brązowa | Cieńsza, jaśniejsza |
| Słodycz | Wyraźna | Mniejsza |
| Gorycz | Średnia | Wysoka |
| Czas ekstrakcji | 25-30s | 40-60s |
Trzy sposoby na lungo:
- Grubsze mielenie: woda przechodzi szybciej, mniej goryczki, ale też mniej body. Najczystsza metoda.
- Dłuższy czas przy tym samym mieleniu, więcej objętości, ale też więcej goryczki. Ryzykowne.
- Więcej kawy + więcej wody, większa dawka (np. 20g) przy proporcji 1:3. Więcej body, kontrolowana gorycz.
Kiedy wybrać lungo: Gdy chcesz dłuższego napoju do popijania, a gorycz Ci nie przeszkadza. Kawy z niską kwasowością i naturalną czekoladowością sprawdzają się najlepiej. Jasne, owocowe kawy mogą zaskakująco dobrze wypaść w lungo, dłuższa ekstrakcja wydobywa słodycz, która w espresso 1:2 bywa jeszcze zamknięta.
Sprometheus nazywa lungo “niezrozumianym rodzeństwem w rodzinie espresso.” Mało używany w kawiarniach specialty, ale dla kaw jasno palonych, owocowych, dłuższa proporcja może być tą właściwą. “Bardziej prawdopodobne, że trafisz w sweet spot przy dłuższym ratio.”
Caffè Crema: “długa kawa” z automatu
Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że przycisk “kawa” (nie “espresso”) w ekspresie automatycznym robi właśnie caffè crema, dłuższą wersję espresso z objętością 100-125ml. To nie jest filtr. To nie jest americano. To espresso przepuszczone z większą ilością wody.
Optymalny zakres: 100-125ml napoju na jedną porcję. Powyżej 150ml smak staje się wodnisty, pojawia się nieprzyjemna kwasowość. Poniżej 80ml, za intensywne na “popijanie.”
Coffeeness w testach na trzech automatach wykazał, że 196ml caffè crema smakuje jak “woda z kranu z nutą kawy” a 110-125ml daje pełny, czekoladowy napój. Jeśli pijesz “długą kawę” z automatu, zmniejszenie objętości to najprostsza droga do lepszego smaku.
Zobacz też: Espresso w ekspresie automatycznym, ustawienia krok po kroku | Kawa za gorzka?: jeśli lungo wychodzi zbyt gorzkie
Americano vs Long Black
Americano to espresso + gorąca woda dodana osobno. Woda nie przechodzi przez kawę, tylko ją rozcieńcza. Efekt: łagodniejszy napój bez dodatkowej goryczki, bo nie ma przedłużonej ekstrakcji.
To kluczowa różnica: lungo dodaje gorycz (dłuższa ekstrakcja), americano nie (tylko rozcieńczenie).
Americano: Najpierw espresso do filiżanki, potem woda na wierzch. Crema się rozpuszcza.
Long Black: Najpierw gorąca woda, potem espresso delikatnie na wierzch. Crema zachowana, warstwa piany unosi się na powierzchni. Wizualnie i smakowo elegantszy napój. Tradycja australijsko-nowozelandzka, podwójne ristretto na gorącą wodę.
Pro tip: W ekspresie automatycznym zrób espresso do małej filiżanki, a potem przelej na gorącą wodę w dużym kubku. Masz long black z zachowaną cremą.
Hack Hoffmanna: zdejmij cremę z americano
Crema wygląda efektownie, ale, jak już wiemy, jest najbardziej gorzką częścią kawy. Hoffmann proponuje prosty trik: zdejmij cremę z americano dwoma łyżeczkami przed piciem. Rezultat: napój smakuje dwukrotnie lepiej, mniej goryczy, więcej czystego smaku kawy.
Dodatkowo: gorąca woda z dyszy parowej ekspresu bywa gorsza jakościowo niż świeżo zagotowana woda z czajnika. Jeśli masz możliwość, użyj czajnika. Różnica jest subtelna, ale wyczuwalna.
Americano vs lungo: które wybrać?
| Cecha | Lungo | Americano |
|---|---|---|
| Metoda | Woda przez kawę | Espresso + osobna woda |
| Ekstrakcja | Wyższa (więcej goryczki) | Taka sama jak espresso |
| Body | Pełniejsze (więcej olejków) | Lżejsze, czystsze |
| Gorycz | Wyższa | Niska |
| Wygoda | Jeden przycisk | Trzeba dolać wodę |
| Najlepsza kawa | Ciemniejsze, czekoladowe | Dowolna |
Dla większości osób americano jest lepszym wyborem, dostajesz duży kubek kawy bez ryzyka nadmiernej goryczki. Lungo ma sens dla kaw o niskiej kwasowości (Brazylie, blendy z robustą), które dobrze znoszą dłuższą ekstrakcję.
Kluczowa zasada: NIE używaj przycisku “duża kawa” w ekspresie automatycznym do robienia americano. Ten przycisk przepuszcza dodatkową wodę PRZEZ kawę (czyli robi lungo/caffè crema, nie americano). Prawdziwe americano = espresso z jednego przycisku + gorąca woda osobno.
Kiedy wybrać americano/long black: Gdy chcesz dużego kubka kawy do popijania, łagodnego, bez goryczki, z zachowanym charakterem espresso.
Jak zrobić w ekspresie automatycznym
Ekspres automatyczny upraszcza proces, ale warto wiedzieć, co tak naprawdę robi każdy przycisk. Zmiana objętości w automacie = zmiana proporcji (ratio), bo ekspres zawsze dozuje tę samą ilość kawy. Więcej wody = bliżej lungo. Mniej wody = bliżej ristretto.
Ustawienia per napój
Ristretto: Ustaw najmniejszą objętość (15-20ml) + mocne ustawienie siły. Jeśli ekspres pozwala, drobniejsze mielenie.
Espresso: Przycisk “Espresso” objętość 30-40ml, siła mocna. To domyślne ustawienie większości maszyn. Coffeeness w testach wykazał, że 35-40g espresso z automatu daje najlepszy profil czekoladowy.
Lungo: Przycisk “Lungo” lub zaprogramowana większa objętość (80-100ml). Uwaga: niektóre tańsze ekspresy zamiast przedłużać ekstrakcję, po prostu dodają gorącą wodę na końcu, to bardziej americano niż lungo. Sprawdź instrukcję.
Americano: Zrób espresso + dolej gorącą wodę z dyszy ekspresu (albo z czajnika). Proporcja wedle gustu, zacznij od 1 espresso + 100ml wody.
Ustawienia per marka ekspresu
| Napój | DeLonghi Magnifica/Dinamica | Philips LatteGo/5400 | Siemens EQ.6/EQ.9 | Jura E/S/Z |
|---|---|---|---|---|
| Ristretto | Objętość: 20ml, Siła: max (5 ziaren) | Objętość: 25ml, Aroma: max | Objętość: 25ml, Siła: mocna | Objętość: ristretto, Siła: max |
| Espresso | Objętość: 40ml, Siła: 4-5 ziaren | Objętość: 40ml, Aroma: wysoka | Objętość: 40ml, Siła: mocna | Objętość: espresso, Siła: wysoka |
| Lungo | Objętość: 80-100ml, Siła: 3-4 ziaren | Objętość: 90ml, Aroma: średnia | Objętość: 90ml, Siła: średnia | Objętość: caffè barista, Siła: średnia |
| Americano | Espresso 40ml + “Hot Water” | Espresso 40ml + woda z czajnika | Espresso 40ml + “Hot Water” | Espresso + “Hot Water” |
Temperatura: Dla kaw specialty (jasne palenie) ustaw temperaturę na maksymalną. Automaty mają fabryczną temperaturę często za niską dla kawy specialty. Ciemniejsze palenia mogą działać na średnim ustawieniu.
Mielenie: Nie schodź na najdrobniejsze ustawienie, w automatach powoduje to channeling (woda omija kawę). Zacznij od fabrycznego lub 1 stopień drobniej. Zmianę rób tylko przy pracującym młynku, po jednym stopniu na raz.
Metoda +5ml: jak dociągnąć smak
Hoffmann proponuje prostą metodę optymalizacji dla ekspresu automatycznego:
- Ustaw proporcję startową (4:1 dla specialty, 3:1 dla ciemniejszych palen)
- Parz kolejne kawy, zwiększając objętość o 5ml
- Z każdym krokiem smak staje się bardziej zbalansowany i słodki
- W pewnym momencie pojawi się “ściana goryczy” cofnij o 5ml
- To jest Twoje optimum
Praktyczna rada: Większość ekspresów automatycznych pozwala zaprogramować objętość dla każdego przycisku. Eksperymentuj: zacznij od domyślnych, potem stopniowo zwiększaj lub zmniejszaj o 10ml, aż znajdziesz swój smak.
Przeczytaj również: Spienianie mleka, cappuccino to espresso + mleko | Cold brew w domu, alternatywa na upalne dni
Która kawa do którego napoju?
Nie każda kawa sprawdza się równie dobrze we wszystkich proporcjach. Oto ogólne zasady:
| Typ kawy | Najlepszy napój | Dlaczego |
|---|---|---|
| Jasne palenie, owocowe (Etiopie, Gwatemale) | Espresso 1:2 lub lungo 1:3 | Dłuższe ratio wydobywa ukryte cukry i owocowość |
| Średnie palenie, czekoladowe (Brazylie) | Espresso 1:2 | Klasyczna proporcja najlepiej pokazuje balans |
| Ciemne palenie, intensywne | Ristretto 1:1.5 lub espresso 1:2 | Krótsze ratio tłumi gorycz ciemnego palenia |
| Blendy z robustą | Americano lub lungo | Robusta dobrze znosi rozcieńczenie, zachowuje body i cremę |
| 100% robusta | Ristretto + mleko | Skoncentrowany shot przebija przez mleko, gęsta crema |
Eksperymentuj. Nie ma “prawidłowej” proporcji: jest tylko Twoja preferencja. Hoffmann: “Nie istnieje poprawne ratio: istnieje tylko preferencja.”
Porównanie
| Cecha | Ristretto | Espresso | Lungo | Americano |
|---|---|---|---|---|
| Crema | Bardzo gęsta | Gęsta | Cieńsza | Brak/minimalna |
| Słodycz | Maksymalna | Wyraźna | Mniejsza | Delikatna |
| Gorycz | Minimalna | Średnia | Wysoka | Niska |
| Czas picia | 30 sek | 1-2 min | 3-5 min | 10-20 min |
| Najlepsza kawa | Jasne palenie | Średnie palenie | Ciemniejsze palenie | Dowolna |
Nasze kawy do espresso, lungo i americano
Która kawa do którego napoju: nasze rekomendacje
Troskliwy Żubr
BestsellerBlend z robustą: gęsta crema na espresso, świetna baza do lungo i americano.
Napoje mleczne: która baza lepsza?
Espresso to nie tylko napój sam w sobie, to baza do cappuccino, flat white, latte i cortado. Wybór proporcji bazy wpływa na smak napoju mlecznego bardziej, niż większość osób sądzi.
Hoffmann wykazał coś niespodziewanego: dłuższy shot (nawet 1:4) daje więcej substancji smakowych w filiżance z mlekiem niż ristretto, mimo że sam w sobie smakuje “słabiej.” Dlaczego? Bo przy dłuższej ekstrakcji wyciągasz więcej suchej masy kawowej, 3,68g dla espresso 1:2.2 vs 3,46g dla ristretto 1:1.8.
| Baza | Najlepsze do | Efekt w mleku |
|---|---|---|
| Ristretto | Cappuccino z ciemno paloną kawą | Intensywny, czekoladowy, mniej gorzki |
| Espresso (1:2) | Flat white, cortado | Zbalansowany, pełny charakter kawy |
| Dłuższe espresso (1:3-1:4) | Latte, duże cappuccino | Więcej smaku, choć “słabsze” solo |
“Rada ‘rób ristretto pod cappuccino’ to recepta na marnowanie dobrego ziarna. Dłuższy shot = więcej smaku w filiżance, choć jako espresso wygląda słabiej.” Hoffmann
Przeczytaj: Spienianie mleka: technika spieniania do cappuccino i latte
FAQ: najczęstsze pytania
Czy lungo ma więcej kofeiny niż espresso?
Tak, ale różnica jest niewielka, około 10-15% więcej. Dłuższa ekstrakcja wyciąga nieco więcej kofeiny. Americano ma tyle samo kofeiny co espresso (bo to espresso + woda, nie dodatkowa ekstrakcja).
Dlaczego moje lungo jest tak gorzkie?
Prawdopodobnie za długa ekstrakcja. Spróbuj: (1) grubszego mielenia w ekspresie, (2) zmniejszenia objętości do 80ml zamiast 120ml, (3) przejścia na americano. Kawy z wyraźną kwasowością (jasne Etiopie) w lungo bywają gorzkie, lepiej sprawdzą się czekoladowe Brazylie.
Espresso czy americano na co dzień?
To kwestia stylu picia. Espresso to shot, pijesz w 30 sekund. Americano to kubek, pijesz 10-20 minut. Jeśli lubisz popijać kawę przy pracy, americano. Jeśli chcesz intensywnego doświadczenia, espresso.
Czy kolejność ma znaczenie (americano vs long black)?
Tak, ale bardziej wizualnie niż smakowo. Long black (woda + espresso) zachowuje cremę na wierzchu. Americano (espresso + woda) rozpuszcza cremę. Smak jest bardzo zbliżony, crema to głównie estetyka.
Jak zrobić “kawę jak z kawiarni” w ekspresie automatycznym?
Ekspres automatyczny nie robi prawdziwego espresso kawiarnianego (brak kontroli nad tamowaniem, ciśnieniem, pre-infuzją). Ale robi bardzo dobrą kawę, wystarczy: (1) świeże ziarna specialty, (2) prawidłowa proporcja (3-4:1 zamiast fabrycznej), (3) maksymalna temperatura, (4) americano zamiast “dużej kawy.”
Czy mogę mieszać ristretto z lungo?
Niektóre kawiarnie robią “split shot” połowa ristretto, połowa lungo z oddzielnych ekstrakcji. W ekspresie automatycznym nie jest to praktyczne. Jeśli szukasz czegoś pomiędzy, ustaw objętość na 50-60ml (między espresso a lungo).
Zobacz też
- Espresso w ekspresie automatycznym, optymalne ustawienia maszyny
- Spienianie mleka: do cappuccino i latte
- Kawa za gorzka?, jeśli lungo wychodzi zbyt gorzkie
- Cold brew w domu, kawa na zimno bez ekspresu
Nie wiesz jaką kawę wybrać? Zrób nasz quiz kawowy, w 60 sekund dopasujemy kawę do Twojego ekspresu i gustu. Albo zapisz się na newsletter, dostaniesz 15 zł zniżki na zakupy od 150 zł.
Bibliografia (2)
- [1] European Coffee Trip, Ristretto, Espresso, Lungo, The Real Differences
- [2] James Hoffmann, Understanding Espresso Ratios
Współzałożycielka CRAFTBE
Współzałożycielka CRAFTBE, pisze poradniki dla osób z ekspresem automatycznym.
Polecana kawa do tego tematu
Karmel, miód i orzechy laskowe przy niskiej kwasowości.
Karmel, pistacja i słodka pomarańcza przy niskiej kwasowości.
